Actions

Pochutec lexicon: Difference between revisions

From SUALEX

No edit summary
No edit summary
Line 558: Line 558:
| decir  
| decir  
| || iti  || iti
| || iti  || iti
|ihtoa
|?
|*hi-tewa
|
|-
|-
|decir
|decir
Line 821: Line 821:
|-
|-
| esta echado   
| esta echado   
| || unyo'c || -
| || unyo'c || unyók
|
|onok
|
|
|-
|-
| faja  
| faja  
| || quaxa'xt || -
| || quaxa'xt || kwa''ʃáʃ-t''
|kweyi, kwach-tli
|
|
|-
| flor
| || xucho't (name'l) || xut''ʃó-t''
|xo:t''ʃi-tl''
|
|
|-
|-
| flor
| frente
| || xucho't (name'l) || -
| || ixt || i''ʃ-t''
|
|
|
|
|-
|-
| frente  
|frente
| || ixt; ixna'c || -
|
|ixna'c
|i''ʃnák''
|
|
|
|
|-
|-
| frio   
| frio   
| || Pina'; cug'li'; cayivima || -
| || pina' || piná
|?
|
|
|-
|frio
|
|cug'li'
|kuglí
|
|
|-
|frio
|
|cayivima
|kajivima
|?
|
|
|-
|-
| fuego  
| fuego  
| || tet  || -
| || tet  || te-t
|
|tle-tl
|
|
|-
|-
| fuera   
| fuera   
| || ato'lc  || -
| || ato'lc  || atólk
|
|
|
|
|-
|-
| fusil   
| fusil   
| || quagu't || -
| || quagu't || kwagút
|
|
|
|
|-
|-
| gallina  
| gallina  
| || tila'n  || -
| || tila'n  || tilán
|
|
|
|
|-
|-
| golpear   
| golpear   
| || pig'li' || -
| || pig'li' || piglí
|
|pikilia
|
|
|-
|-
| gotear  
| gotear  
| || taxiquetuc || -
| || taxiquetuc || ta''ʃiketuk''
|
|
|
|
|-
|-
| grande  
| grande  
| || huhio'm (chan) || -
| || huhio'm (chan) || huhióm
|
|weyi
|
|
|-
|-
| gritar   
| gritar   
| || tatzi' || -
| || tatzi' || tatsí
|
|tsahtsi
|
|
|-
|-
| grueso   
| grueso   
| || cope'c || -
| || cope'c || kopék
|
|
|
|
|-
|-
| guajalote  
| guajalote  
| || toto'l || -
| || toto'l || totól
|
|toto:lin
|
|
|-
|-
| guardar   
| guardar   
| || queue' || -
| || queue' || kewé
|
|
|
|
|-
|-
| gusano  
| gusano  
| || ug'lo'm || -
| || ug'lo'm || uglóm
|okwilin
|
|
|-
| hablar 
| || tetoa' || tetoa
|tlahtoa
|
|
|-
|-
| hablar
|hablar
| || tetoa'; ctze || -
|
|
|ctze
|ktse
|ketsa
|
|
|-
|-
| hacer   
| hacer   
| || chua' || -
| || chua' || ''tʃ''uá
|
|chiwa
|
|
|-
|-
| hace poco tiempo   
| hace poco tiempo   
| || naco' || -
| || naco' || nakó
|
|
|
|
|-
|-
| hambre   
| hambre   
| || naquaçamqui';  || -
| || naquaçamqui';  || nakwasamkí
|
|
|
|
|-
|-
| hay   
| hay   
| || unyo'c; que't || -
| || unyo'c  || unjók
|onok
|
|-
|hay
|
|
|que't
|két
|kate
|
|
|-
|-
| no hay   
| no hay   
| || ayago'  || -
| || ayago'  || ajagó
|
|
|
|
|-
|-
| hermana   
| hermana   
| || iuit; pima'; nutza' || -
| || iuit || iwi-t
|
|
|-
|hermana
|
|pima'
|pimá
|
|
|-
|hermana
|
|nutza'
|nutsá
|
|
|
|
|-
|-
| hermano   
| hermano   
| || bu; chol || -
| || bu || bu
|po
|
|-
|hermano
|
|chol
|t''ʃol''
|
|
|
|
|-
|-
| hervir   
| hervir   
| || molu'nc || -
| || molu'nc || molúnk
|
|molonki
|
|
|-
|-
| hijo   
| hijo   
| || b'l || -
| || b'l || bl
|
|pil
|
|
|-
|-
| hilar  
| hilar  
| || tzaue'z  || -
| || tzaue'z  || tsawés
|
|tsawa
|
|
|-
|-
| hilo  
| hilo  
| || opque't  || -
| || opque't  || opké-t
|
|ikpa-tl
|
|
|-
|-
| hoja  
| hoja  
| || xut || -
| || xut || ''ʃu-t''
|xiwi-tl
|
|
|-
| hombre
| || teque't; oco'xt || teké-t
|tla:ka-tl
|
|
|-
|-
| hombre  
|hombre
| || teque't; oco'xt || -
|
|
|oco'xt
|okó''ʃ-t''
|okich-tli
|
|
|-
|-
| hormiga  
| hormiga  
| || tzique't || -
| || tzique't || tsikét
|
|tsi:ka-tl
|
|
|-
|-
| hoy   
| hoy   
| || naco' || -
| || naco' || nakó
|
|
|
|
|-
|-
| Huatulco   
| Huatulco   
| || Uetu'l || -
| || Uetu'l || wetúl
|
|
|
|
|-
|-
| huele   
| huele   
| || chucha'c || -
| || chucha'c || t''ʃutʃák''
|
|
|
|
|-
|-
| hueso  
| hueso  
| || ot || -
| || ot || o-t
|
|omi-tl
|
|
|-
|-
| huesos quemados  
| huesos quemados  
| || tice't || -
| || tice't || tisét
|
|tisa-tl
|
|
|-
|-
| huevo  
| huevo  
| || tito't  || -
| || tito't  || titót
|
|toto:lte-tl
|
|
|-
|-
| huipil   
| huipil   
| || quexque'mt || -
| || quexque'mt || ke''ʃkémt''
|
|kechkemi-tl
|
|
|-
|-
| humo   
| humo   
| || apoto'ct  || -
| || apoto'ct  || apotókt
|
|
|
|
|-
|-
| huso  
| huso  
| || malage'u  || -
| || malage'u  || malageú
|
|
|
|
|-
|-
| iglesia  
| iglesia  
| || tiope'n  || -
| || tiope'n  || tiopén
|
|teopan-tli
|
|
|-
|-
| iguana  
| iguana  
| || cuixo'm || -
| || cuixo'm || kwi''ʃóm''
|
|
|
|
|-
|-
| iguana verde  
| iguana verde  
| || totoli't || -
| || totoli't || totolí-t
|
|
|
|
|-
|-
| ir   
| ir   
| || ui'  || -
| || ui'  ||
|
|
|
|
|-
|-
| jabón  
| jabón  
| || xabo' || -
| || xabo' || ''ʃabó''
|
|
|
|Spanish loan
|-
|-
| jicalpezte  
| jicalpezte  
| || pebe't || -
| || pebe't || pebé-t
|
|
|
|
|-
|-
| jicara   
| jicara   
| || oxca'zt   (ixkártə?) || -
| || oxca'zt || o''ʃkás-t''
|
|
|
|*sikari-t
|-
|-
| lado   
| lado   
| || qual || -
| || qual || kwal
|
|
|
|
|-
|-
| ladrar  
| ladrar  
| || tatzi' || -
| || tatzi' || tatsí
|
|tsahtsi
|
|
|-
|-
| lagarto  
| lagarto  
| || te'ipo || -
| || te'ipo || téipo
|
|
|
|
|-
|-
| lagartija  
| lagartija  
| || quala't   (kweyatl/kweLat) || -
| || quala't || kwalá-t
|
|kweya-tl
|
|
|-
|-
| lamer  
| lamer  
| || pelu' || -
| || pelu' || pelú
|
|paloa
|
|
|-
|-
| lavar  
| lavar  
| || peque'  || -
| || peque'  || peké
|
|pa:ka
|
|
|-
|-
| lavar  
| lavar  
| || mohue' || -
| || mohue' || mowé
|
|
|
|
|-
|-
| lejos  
| lejos  
| || güeque' || -
| || güeque' || weké
|
|wehka
|
|
|-
|-
| lengua  
| lengua  
| || nenepi'l || -
| || nenepi'l || nenepíl
|
|nenepil-li
|
|
|-
|-
| leña  
| leña  
| || quagu't || -
| || quagu't || kwagú-t
|kwawi-tl
|
|
|-
| levantar
| || tqui  || tki
|itki
|
|
|-
|-
| levantar  
|levantar
| || tqui; ctza  || -
|
|
|ctza
|ktsa
|ketsa
|
|
|-
|-
| limpiar  
| limpiar  
| || pue' || -
| || pue' || pué
|
|poa
|
|
|-
|-
| lodo   
| lodo   
| || tal  || -
| || tal  || tal
|
|tla:-li
|
|
|-
|-
| luna   
| luna   
| || mezt || -
| || mezt || mest
|
|mets-tli
|
|
|-
|-
| Ilamar  
| Ilamar  
| || nutza' || -
| || nutza' || nutsá
|
|no:tsa
|
|
|-
|-
| Ilevar  
| Ilevar  
| || tqui (eti') || -
| || tqui || tki
|
|itki
|
|
|-
|-
| Ilorar  
| Ilorar  
| || chuca'  || -
| || chuca'  || ''tʃ''uká
|
|cho:ka
|
|
|-
|-
| Iluvia  
| Iluvia  
| || yect  || -
| || yect  || yekt
|
|yehyeka-tl
|
|
|-
|-
| Madre  
| Madre  
| || ye  || -
| || ye  || ye
|
|ye
|
|-
| Madrina
| || - || -
|
|
|
|-
|-
| Maduro  
| Maduro  
| || ecqo'c || -
| || ecço'c || eksók
|
|ikwsik
|
|
|-
|-
| Maguey  
| Maguey  
| || micui'x || -
| || micui'x || mikwí''ʃ''
|
|
|
|
|-
|-
| Maíz  
| Maíz  
| ||  teyu'l  || -
| ||  teyu'l  || teyul
|
|tlao:lli
|
|
|-
|-
| Malacate  
| Malacate  
| ||  malague'u  || -
| ||  malague'u  || malague'ú
|
|
|
|
|-
|-
| Mano  
| Mano  
| ||  mai  || -
| ||  mai  || mai
|
|
|
|
|-
|-
| Mañana  
| Mañana  
| ||  quago'; nobegu'c || -
| ||  quago' || kwagó
|
|
|-
|Mañana
|
|nobegu'c
|nobegúk
|
|
|
|
|-
|-
| mañana, pasado  
| mañana, pasado  
| ||  güecha'l || -
| ||  güecha'l || gwet''ʃál''
|
|
|
|
|-
|-
| marido  
| marido  
| ||  güe'  || -
| ||  güe'  || gwé
|
|
|
|
|-
|-
| masa  
| masa  
| ||  toxt || -
| ||  toxt || to''ʃ-t''
|textli, tixtli
|
|
|-
| matar
| ||  mocti'  || moktí
|miktia
|
|
|-
|-
| matar
| mazorca
| ||  mocti' || -
| ||  totomo'xt; ; || totomó''ʃ-t''
|totomox-tli
|
|-
|mazorca
|
|
|çon
|son
|sen-tle/-sin-tli
|
|
|-
|-
| mazorca  
|mazorca
| ||  totomo'xt; çon; poxce'z || -
|
|
|poxce'z
|po''ʃkés''
|pixca
|
|
|-
|-
| mear  
| mear  
| ||  xixe'z || -
| ||  xixe'z || ''ʃiʃés''
|
|xixa-s
|
|
|-
|-

Revision as of 08:47, 7 July 2025

Pochutec vocabulary
Spanish English Boas Standard Ortography Nahuan Cognates SUA Etymon
abrir tepu' tepú tlapoa
aca quineba' kinebá
acabar -temi' -temí tlami
acordarse calamqui' kalamkí ilnamiki *eri + *namiki
acostarse teque' teké te:ka
adentro toc tok ihte-k
agua at at a:-tl *pa
aguacate aueque't aweké-t awaka-tl
ahijado b'ltzin bǝl-tsin pil-tsin *puri
ahora naco'; nacona' ; conaco' Nakó, nakoná, konakó
alas yajai' jahaí ahas
alacran culu't kulú-t kolo-tl *koro
algodón oxque't oʃké-t ichka-tl *tsiká
all'i ma ma
amar sousongui sowsongi
ancho pate'c paték patla:wak
ianda! ca ma
andar agueneumi awenewmi
anoche ogue'i oweí yo:wa *yuwe
antier icualgua' ikwalwa
apagar tzeue', ceue' tsewé se:wi *sewi
apestar iye'c iyék ihyak *huyaka
apretar pechu' petʃú pachoa
aquí neba' nebá
arbol quagu't kwagú-t
arco escocu'l eskokúl
asar ixque' iʃké ixka *siká
asi qui na ki na
atar ilpi' ilpí ilpia *puri
atizar totoqui' totokí
atole etu'l etúl a:tol-li
ayer algua' alwá ya:lwa
ayudar petebi' petebí pale:wia
bailar motudi's motudí-s ihtotia
bajar d'mu dǝmu temo
banco quagu't Kwagú-t kwawi-tl
bañar mohue', mamui' mowé, mamwí mamwia
barba tzo'n tsón tson-tli
barrer tachapane' tatʃapané tlachpani *tsipá
bastante mie'c miék miyek
no bastante tu'chi tútʃi
beber temi' temí i:
bien uli'c ulík we:lik
blanco chupe'c tʃupék chipa:wak *tsipá
blando totoini' totoiní
boca ten ten te:n-tli *teni
Bombax Ceiba pochu't poút pocho:-tl *potsi
borracho unti' untí winti-k
bramar tetoa' -
brazo mai mai mayi
bueno uli'c ulík we:lik
bule lipu' -
buscar temoa' temoá temoa *tɨwá
caballo cayu' -
cabeza quait kwai-t kwa:i
caer otz o <*we
caiman te'ipo -
calabaza eyu't ejút ayoh-tli
calentura tune'l tunél to:nal-li
caliente tune'l tunél to:nal-li
cama tepo'xt tepóʃt tlapech-tli
camarón achiquelo'm atʃikelóm achakalin
camino ot'ca'n -
camisa tzoct -
cansado cyeui' - siyawik
cantar cuique kwike kwika
cantaro cumt kumt komi-tl
cara ixt iʃ-t i:x-tli
carcel quagu't kwagú-t
cargar mama' mamá mama
carne neque't; tutu't neké-t; tutú-t naka-tl
carrizo aque't aké-t aka-tl
carta ame't amé-t a:ma-tl
casa chan tʃan cha:n
casarse namocti' namoktí namiktia
ceniza noxt noʃ-t nex-tli
cerrar tzecue' tsekwé tzakwa
cinco macui'l makwíl makwil-li
cocido ecço'c eksók ikwsik
coger ma ma ma
colgar pib'lu' piblú piloa
comal coma'l komál komal-li
comer qua kwa kwa:
comezón coxqui' koʃkí koxki
como quem kem kemen
comprar cua'; palu' kwá; palú ko:wa; paloa
con ca ka ka
conmigo ca nen ka nen
contar po po po:wa
corazón lyu lju
correr telu'z telú-s tlaloa
corriente del rio chicala't tʃikalá-tl
cortar tzucua' tsukwá
cosa te te tle-in
coser tzoma' tsomá tsoma
costal quanco'ch kwankótʃ
coyote coyu'd koyú-d koyo:-tl
criatura cone't konét kone:-tl
cuándo? ic ik
cuantos? quizco'm kiskóm keskin
cuatro nayo'm najóm nawi
cuero cuete'xt kwetéʃ-t kwitlax-tli
culebra cue't kwé-t kowa:-tl
culo tup tup top-tli?
cura (sacerdote) totoltzi'n totol-tsín to-tah-tsin
chiflar icoz- -
chile chil tʃil
chocolate chucula't tʃukulá-t
dar meca' maká ma:ka
debajo ite'nc iténk tla:n
decir iti iti ?
decir nuca' nuká - *nioka
delgado ptzec ptsek pitsa:wak
desatar toma' tomá
despues tiome'n -
despacio yuli'c yulík yo:li-k
despacio caxani' kaʃaní
destapar tepu' tepú tlapoa
dia tune'l tunél to:nal-li
diez matu matu mahtlak-tli
dinero tumi'n tumín - Spanish loan
dios tog tog
doler moca moka
doler cocoa' kokoá kokoa
dónde ca ka ka:n
dónde ui'
dónde campa' kampá ka:mpa
dormir cochi' kotʃí kochi
dos ome'm omém o:me
dulce otca'i otkaí ? ?
duro chique'c tʃikék chikak-tli
echar boz bos ?
echar uluni' uluní olinia
el na na in, ne
'el igüe'n iwén yehwa
Elote elu't elút e:lo:tl
embarazada uzti' ustí ots-tli
empezar peu'c peúk pe:wa
en toc tok ihte-k
encontrar aci' así ahsi
enfermo cocoa' kokoá
enojarse teue' tewé
enseñar mexti' mextí -machtia
entonces ah na -
entrar apeco' apekó
envolver pib'lu' piblú pipiloa
es quet ket kah
escoba tachapane' tachapané tlachpana
esconderse ya ya
escribir g'lua' klua ihkwiloa
escupir choch tʃotʃ chicha
ese ina' iná ne
ese na na ne
espalda d'botz dpóts tepots
espantarse pute' puté
esperar che tʃe chi:ya
espina ui'zti uísti wits-tli; wets-tle
esposa güe'l guél ?
g'lazt g'last kilas-tli
espuma puçone'l pusonél po:sonal-
esta echado unyo'c unyók onok
faja quaxa'xt kwaʃáʃ-t kweyi, kwach-tli
flor xucho't (name'l) xutʃó-t xo:tʃi-tl
frente ixt iʃ-t
frente ixna'c iʃnák
frio pina' piná ?
frio cug'li' kuglí
frio cayivima kajivima ?
fuego tet te-t tle-tl
fuera ato'lc atólk
fusil quagu't kwagút
gallina tila'n tilán
golpear pig'li' piglí pikilia
gotear taxiquetuc taʃiketuk
grande huhio'm (chan) huhióm weyi
gritar tatzi' tatsí tsahtsi
grueso cope'c kopék
guajalote toto'l totól toto:lin
guardar queue' kewé
gusano ug'lo'm uglóm okwilin
hablar tetoa' tetoa tlahtoa
hablar ctze ktse ketsa
hacer chua' chiwa
hace poco tiempo naco' nakó
hambre naquaçamqui'; nakwasamkí
hay unyo'c unjók onok
hay que't két kate
no hay ayago' ajagó
hermana iuit iwi-t
hermana pima' pimá
hermana nutza' nutsá
hermano bu bu po
hermano chol tʃol
hervir molu'nc molúnk molonki
hijo b'l bl pil
hilar tzaue'z tsawés tsawa
hilo opque't opké-t ikpa-tl
hoja xut ʃu-t xiwi-tl
hombre teque't; oco'xt teké-t tla:ka-tl
hombre oco'xt okóʃ-t okich-tli
hormiga tzique't tsikét tsi:ka-tl
hoy naco' nakó
Huatulco Uetu'l wetúl
huele chucha'c tʃutʃák
hueso ot o-t omi-tl
huesos quemados tice't tisét tisa-tl
huevo tito't titót toto:lte-tl
huipil quexque'mt keʃkémt kechkemi-tl
humo apoto'ct apotókt
huso malage'u malageú
iglesia tiope'n tiopén teopan-tli
iguana cuixo'm kwiʃóm
iguana verde totoli't totolí-t
ir ui'
jabón xabo' ʃabó Spanish loan
jicalpezte pebe't pebé-t
jicara oxca'zt oʃkás-t *sikari-t
lado qual kwal
ladrar tatzi' tatsí tsahtsi
lagarto te'ipo téipo
lagartija quala't kwalá-t kweya-tl
lamer pelu' pelú paloa
lavar peque' peké pa:ka
lavar mohue' mowé
lejos güeque' weké wehka
lengua nenepi'l nenepíl nenepil-li
leña quagu't kwagú-t kwawi-tl
levantar tqui tki itki
levantar ctza ktsa ketsa
limpiar pue' pué poa
lodo tal tal tla:-li
luna mezt mest mets-tli
Ilamar nutza' nutsá no:tsa
Ilevar tqui tki itki
Ilorar chuca' uká cho:ka
Iluvia yect yekt yehyeka-tl
Madre ye ye ye
Maduro ecço'c eksók ikwsik
Maguey micui'x mikwíʃ
Maíz teyu'l teyul tlao:lli
Malacate malague'u malague'ú
Mano mai mai
Mañana quago' kwagó
Mañana nobegu'c nobegúk
mañana, pasado güecha'l gwetʃál
marido güe' gwé
masa toxt toʃ-t textli, tixtli
matar mocti' moktí miktia
mazorca totomo'xt; ; totomóʃ-t totomox-tli
mazorca çon son sen-tle/-sin-tli
mazorca poxce'z poʃkés pixca
mear xixe'z ʃiʃés xixa-s
medio dia tacane'l -
menear uluni' -
mentir dasupua -
metate mot -
mierda cute't -
milpa mil -
mio nobe'c -
mirar ita' -
mojar aue'c -
moler toço' -
morir moc -
mosca moyu't -
mover uluni' -
muchacha g'lazt -
muchacho cone't -
mucho aço'c -
mujer g'lazt -
murciélago tzinaca' -
muy aço'c -
nacer tzintu'c -
nada nintega' -
Nahuatl nagua'l -
Nariz yeque't -
niño cone't -
noche ogüel -
nombre cul -
nosotros tue'n -
nube pixt -
Oaxaca Uaxe'c -
Ocote oco't -
Oído neque'zt -
oir quequi' -
ojo ixtotolu't -
olla apa'zt -
olvidar yactangui -
ombligo xict -
once mateesu -
oreja neque'zt -
obscurecer tayua' -
otra vez çampe' -
padre tecu' -
pagar tagüi'c -
palo quagu't -
paiio payo'; tzoct -
papel ame't -
parecido ixi'c -
parir taquechu'c; pizc -
pasar penu'c -
pasearse paxalu- -
pecho tipe'n -
peine tzucua'zt -
peinar tzucui'z -
pelo tzon -
pene cel -
pensar nuca' -
pepenar hulu' -
pequeño nixtu'n; tu'chi -
perder polu'c -
perro tacho'm -
pesado eti' -
pescado micho'm -
pescuezo coxt -
petate b'tet; pot -
picar tzupine' -
pie xo- -
piedra tot -
piedra para moler chile chilto't -
piel cuete'xt -
piojo ato'mt -
pizcar poxque'z -
platano quaxilu't -
platicar coztu'c, ctza -
poco nixtu'n -
Pochutla Güenatla'n -
poder ue'l -
pollo tila'n -
poner tali' -
poquito nixtu'n -
porque ampa -
por que te -
preguntar tatenli' -
prepucio xipu'n -
pronto tutuca'; leca' -
pueblo at'be't -
puerco cuchi' -
puma micilu't -
purgar apitze'z -
que te -
quebrar xama'nc -
quedarse cau -
quemar tati' -
querer nqui -
quien ac -
rascar quane' -
real milyu' -
rebozo payo' -
reir manli -
rio ate'n -
corriente del rio chicala't -
robar taxto'c -
rosario luxalyu' -
saber meti' -
sacar quixi' -
sacudir tzulu' -
sal ozte't -
salir quiça' -
saliva choch -
sanar caxani' -
sangre ezt -
seco ua'c; aue'c -
seis chucoce' -
sembrar tuque'c -
semejante ixi'c -
semilla axt -
sentarse metze' -
servir cau -
si ni -
sobre pen; tacpa'c -
sol tune'l -
solo ce -
sonar tzilini -
soplar pitze -
subir tecu' -
suyo bec -
tabanco tepo'xt -
tamal pict -
tarde etiote'c, teote'c -
tecolote tecolo't -
tejer ig'ti' -
tenate tupi'l -
tener ba, bia' -
testículo tit -
tiempo, hace poco colme'n -
tierno z'li; tzintu'c -
tierra Tal -
tigre tiquani' -
tirar Mote -
tizne Til -
tizon quagu't -
todo nocho' -
tomar ma -
tomate tome't -
tortilla xamt -
tortilla, hacer Contze -
tortuga ayu't -
trabajar Tocdoz -
traer ui'tz; mo; cuizca' -
traje tzoct -
trece matu eyem -
tres eyo'm -
trueno Tagmum takomoni
tu mue'n -
uno ce -
uña oxt -
veinte semibuel semi-powal
veinticinco qumpe'l magüi'l; cemengüi'l; umpa'n magüi'l -
venado meça't -
vender namig'li' -
venir ui'tz; guala'c -
ver ita' -
verde xui' -
vergüenza, tener pinaua' -
viejo picho't; eueta'c -
viento yut -
volar pata'nc (ui') -
vomitar entzute'c -
vulva chibilu' -
yo nen -
zapote tzepo't -
zopilote tzupilu't, cuzt Maya loan?